Yatırım Sözlüğü
Temel yatırım terimlerini ve finansal kavramları anlaşılır bir dille keşfedin.
72 terim bulundu
Acil Durum Fonu
Beklenmeyen harcamaları veya finansal acil durumları karşılamak için ayrılan nakit rezervi, tipik olarak 3-6 aylık yaşam gideri.
ADR (Amerikan Depo Makbuzu)
Yabancı şirket hisselerini temsil eden, ABD bankası tarafından çıkarılan bir sertifika. Yatırımcıların ABD borsalarında dolar cinsinden yabancı hisse almasını sağlar.
Aktif Yatırım
Piyasayı yenmek için sık alım satım içeren yatırım stratejisi. Genellikle daha fazla araştırma, zaman ve yüksek ücretler gerektirir.
Alfa
Bir yatırımın kıyaslama endeksine kıyasla performansını ölçen metrik. Pozitif alfa yatırımın piyasayı geride bıraktığını, negatif alfa ise piyasanın gerisinde kaldığını gösterir.
Anapara
Yatırılan veya ödünç alınan orijinal para miktarı. Faiz, temettü veya getiriler eklenmeden önceki başlangıç tutarı.
Ayı Piyasası
Fiyatların son zirvelerden %20 veya daha fazla düştüğü, genellikle yaygın karamsarlığın eşlik ettiği piyasa durumu.
Bileşik Büyüme
Yatırım getirilerinin zamanla kendi getirilerini ürettiği süreç. Katlanarak büyüme sağlar ve "dünyanın sekizinci harikası" olarak adlandırılır.
Bileşik Getiri
Yatırım getirilerinin hem anapara hem de önceki dönemlerde biriken kazançlar üzerinden hesaplanması. Bu sayede sermaye zamanla katlanarak büyür ve uzun vadede önemli bir servet birikimi sağlar.
Birinci Sınıf Hisseler
Büyük, köklü ve finansal açıdan istikrarlı şirketlerin hisseleri. Güvenilir performans geçmişine sahip ve genellikle temettü ödeyen şirketlerdir.
Boğa Piyasası
Yükselen fiyatlar ve yatırımcı iyimserliği ile karakterize edilen, tipik olarak son düşük seviyelerden %20 veya daha fazla artış gösteren piyasa durumu.
Borsa
Halka açık şirketlerin hisselerinin borsalar veya tezgah üstü piyasalar aracılığıyla ihraç edildiği, alınıp satıldığı pazar yeri.
Büyüme Hisseleri
Diğer şirketlere göre ortalamanın üzerinde büyüme beklenilen, genellikle temettü ödemek yerine kazançlarını yeniden yatıran şirketlerin hisseleri.
CAGR (Yıllık Bileşik Büyüme Oranı)
Bir yatırımın belirli bir dönem boyunca ortalama yıllık büyüme oranı. Getiriler yeniden yatırıldığı varsayılarak hesaplanır ve yatırımın sabit bir hızda büyümesi durumunda elde edilecek oranı gösterir.
Coğrafi Çeşitlendirme
Yatırımları farklı ülke ve bölgelere dağıtarak ülkeye özgü riskleri azaltma stratejisi. Bir bölgedeki ekonomik durgunluk diğer bölgelerdeki büyüme ile dengelenebilir.
Çekim Oranı
Emeklilik sırasında bir portföyden yıllık olarak çekilen yüzde, yaygın olarak %4'ün sürdürülebilir olduğu kabul edilir (%4 kuralı).
Değer Hisseleri
İçsel değerlerinin altında işlem gören, genellikle temettü ödeyen ve piyasa tarafından değeri düşük görülen şirketlerin hisseleri.
Düzenli Yatırım Stratejisi (DCA)
Piyasa koşullarından bağımsız olarak belirli aralıklarla sabit miktarda yatırım yapma stratejisi. Volatilite etkisini azaltarak ortalama alım maliyetini optimize eder.
Emeklilik Hesabı
401(k), IRA veya emeklilik planları gibi uzun vadeli emeklilik tasarrufu için tasarlanmış vergi avantajlı yatırım hesapları.
Emtia
Altın, gümüş, petrol veya tarım ürünleri gibi borsalarda işlem görebilen fiziksel mallar. Genellikle enflasyona karşı koruma veya portföy çeşitlendirme aracı olarak kullanılır.
Endeks Fonu
S&P 500 gibi belirli bir piyasa endeksinin performansını takip etmek için tasarlanmış bir yatırım fonu veya ETF.
Enflasyon
Mal ve hizmetlerin genel fiyat düzeyinin yükselme oranı, zamanla satın alma gücünü aşındırır.
Enflasyon Koruması
Enflasyon dönemlerinde değerini koruyan veya artıran yatırımlar. Gayrimenkul, emtia ve TIPS gibi enflasyona endeksli tahviller bu amaca hizmet edebilir.
ETF (Borsa Yatırım Fonu)
Borsada işlem gören ve genellikle bir endeksi, emtiayı veya varlık sepetini takip eden bir yatırım fonu türü.
Fiyat/Kazanç Oranı (F/K)
Hisse fiyatının hisse başına kâra bölünmesiyle hesaplanan değerleme metriği. Yatırımcıların her bir birim kazanç için ne kadar ödediğini gösterir.
Gelişmekte Olan Piyasalar
Hızlı ekonomik büyüme potansiyeli olan ülkelerin finansal piyasaları (Çin, Hindistan, Brezilya, Türkiye gibi). Daha yüksek getiri potansiyeli ile birlikte daha yüksek volatilite ve risk taşır.
Geniş Piyasa ETF'i
Tek bir sektör yerine tüm piyasayı veya piyasanın büyük bir bölümünü takip eden borsa yatırım fonu. Tek bir yatırımla geniş çeşitlendirme ve düşük maliyet sunar.
Geriye Dönük Test
Bir yatırım stratejisinin geçmişte nasıl performans göstereceğini görmek için tarihi veriler kullanılarak test edilmesi süreci. Gerçek para riske edilmeden önce strateji etkinliğini değerlendirmeye yardımcı olur.
Gider Oranı
Yatırım fonları veya ETF'ler tarafından alınan ve yatırımınızın yüzdesi olarak ifade edilen yıllık ücret.
GYO (Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı)
Gelir getiren gayrimenkulleri işleten, sahip olan veya finanse eden şirketler. GYO'lar, yatırımcıların doğrudan mülk satın almadan gayrimenkule yatırım yapmasını ve düzenli temettü geliri elde etmesini sağlar.
Hisse Başına Kâr (HBK)
Şirketin net kârının toplam hisse sayısına bölünmesiyle hesaplanan, hisse başına kârlılığı ölçen önemli bir değerleme metriği.
Hisse Bölünmesi
Hisse sayısını artırırken fiyatı orantılı olarak düşüren kurumsal bir işlem. Şirketin piyasa değerini değiştirmeden hisseyi daha erişilebilir hale getirir.
Hisse Kodu
Ticaret amacıyla bir menkul kıymete veya şirkete atanan benzersiz harf serisi (örn. Apple için AAPL, S&P 500 ETF için SPY).
Hisse Senedi
Bir şirketteki mülkiyeti temsil eden ve sahibine şirketin varlıklarının ve kazançlarının bir kısmı üzerinde hak veren paylar.
Kıyaslama Endeksi
Bir yatırım portföyünün veya menkul kıymetin performansını ölçmek için kullanılan standart endeks (S&P 500 veya XU100 gibi).
Likidite
Bir varlığın fiyatını önemli ölçüde etkilemeden hızlı bir şekilde nakde dönüştürülebilme kolaylığı.
Net Değer
Tüm varlıkların (birikim, yatırım, mülk) toplam değerinden tüm borçların çıkarılmasıyla hesaplanan genel finansal sağlık göstergesi.
Nominal Getiri
Enflasyon düzeltmesi yapılmadan önceki yatırım getiri oranı. Ham büyüme yüzdesini gösterir ancak satın alma gücündeki gerçek artışı yansıtmaz.
Para Piyasası Fonu
Hazine bonoları ve mevduat sertifikaları gibi kısa vadeli, yüksek kaliteli borç araçlarına yatırım yapan düşük riskli fon. Yüksek likidite ve sermaye koruma sağlar.
Parça Hisse Senedi
Tam bir hisse senedinin bir kısmı. Yatırımcıların daha küçük miktarlarla pahalı hisselere yatırım yapmasını sağlar.
Pasif Gelir
Temettü, faiz veya gayrimenkul gelirleri gibi minimum sürekli çaba gerektiren yatırımlardan elde edilen kazançlar.
Pasif Yatırım
Piyasayı yenmeye çalışmak yerine bir endeksi takip ederek piyasa getirisini yakalamayı hedefleyen, düşük maliyetli ve uzun vadeli yatırım stratejisi.
Piyasa Değeri
Bir şirketin toplam piyasa değeri, hisse fiyatının toplam hisse sayısıyla çarpılmasıyla hesaplanır.
Piyasa Düzeltmesi
Bir hisse, endeks veya piyasanın son zirvesinden %10 veya daha fazla düşmesi. Genellikle aşırı değerlenmiş piyasalarda sağlıklı bir düzeltme olarak görülür.
Piyasa Endeksi
Belirli bir hisse senedi grubunun performansını takip eden menkul kıymetler piyasasındaki değişimin istatistiksel ölçüsü (örn. S&P 500, BIST 100).
Portföy
Bir kişi veya kurum tarafından tutulan hisse senetleri, tahviller, nakit benzerleri ve diğer varlıklar gibi finansal yatırımların koleksiyonu.
Portföy Çeşitlendirme
Yatırımları farklı varlık sınıfları, sektörler ve coğrafyalara dağıtarak toplam portföy riskini azaltma stratejisi. Bu yaklaşım, tek bir yatırımın kötü performansının tüm portföyü olumsuz etkilemesini önler.
Reel Getiri
Enflasyona göre düzeltilmiş bir yatırımın yıllık yüzde getirisi, satın alma gücündeki gerçek artışı temsil eder.
Risk Kapasitesi vs. Risk İsteği
Risk kapasitesi, finansal durumunuza göre ne kadar risk alabileceğinizi ifade eder. Risk isteği ise psikolojik olarak ne kadar volatiliteye tahammül edebileceğinizi gösterir. Optimal portföy dağılımı her ikisini de dikkate alır.
Risk Toleransı
Yatırımcının daha yüksek getiri potansiyeli karşılığında portföy değerindeki dalgalanmalara ve geçici kayıplara katlanma kapasitesi ve istekliliği.
Riske Göre Düzeltilmiş Getiri
Bu getiriyi elde etmek için alınan risk düzeyini hesaba katan yatırım getirisi ölçüsü, farklı risk profillerine sahip yatırımları karşılaştırmaya yardımcı olur.
Satın Alma Gücü
Paranın ne satın alabileceği açısından reel değeri. Enflasyon zamanla satın alma gücünü aşındırır, bu nedenle yatırımların reel serveti korumak veya büyütmek için enflasyonu aşması hedeflenmelidir.
Sektör
Yatırımları kategorize etmek için kullanılan aynı iş kolunda veya endüstrideki şirketler grubu (örn. teknoloji, sağlık, finans).
Sermaye Kazancı
Bir yatırım, alış fiyatından daha yüksek bir fiyata satıldığında elde edilen kar.
Sermaye Koruma
Orijinal yatırım tutarını kayıptan korumaya odaklanan yatırım stratejisi. Yüksek getiri yerine güvenliği önceliklendirir.
Tahvil
Yatırımcıların borç verenlere (genellikle hükümetler veya şirketler) verdikleri kredileri temsil eden ve düzenli faiz ödeyen sabit getirili menkul kıymetler.
Temettü
Bir şirketin kazancının hissedarlara dağıtılan kısmı, genellikle üç ayda bir nakit veya ek hisse olarak ödenir.
Temettü Verimi
Yıllık temettü ödemesinin hisse fiyatına bölünmesiyle hesaplanan ve yüzde olarak ifade edilen oran. Gelir getirici yatırımları değerlendirmede önemli bir metriktir.
Temettü Yeniden Yatırımı
Temettü ödemelerinin otomatik olarak aynı hisseden daha fazla satın almak için kullanıldığı strateji. Bileşik büyümenin gücünü hızlandırır.
Tezgah Üstü Piyasa (OTC)
Menkul kıymetlerin resmi bir borsa yerine doğrudan taraflar arasında işlem gördüğü merkezi olmayan piyasa. Genellikle daha küçük veya yabancı şirketleri içerir.
Toplam Getiri
Hem sermaye değer artışını hem de temettü veya faizden elde edilen geliri içeren bir yatırımın gerçek getiri oranı.
Toplu Yatırım
Büyük bir miktarı tek seferde yatırma stratejisi. Düzenli yatırıma (DCA) kıyasla yükselen piyasalarda daha etkili olabilir, ancak zamanlama riski daha yüksektir.
Varlık Dağılımı
Portföyü farklı varlık sınıflarına (hisse senedi, tahvil, nakit vb.) yatırım hedeflerine ve risk toleransına göre dağıtarak risk-getiri dengesini optimize etme stratejisi.
Verim
Bir yatırımdan elde edilen faiz veya temettü gibi gelir getirisi, yatırımın maliyetinin veya cari değerinin yüzdesi olarak ifade edilir.
Volatilite
Bir yatırımın fiyatının zaman içindeki dalgalanma derecesi. Yüksek volatilite daha fazla fiyat hareketi ve dolayısıyla daha yüksek risk anlamına gelir.
XIRR (Genişletilmiş İç Verim Oranı)
Düzensiz nakit akışlarına sahip yatırımların (aylık katkılar gibi) getiri oranını hesaplama yöntemi. Basit getiri hesaplamalarından farklı olarak, her para yatırma veya çekme işleminin zamanlamasını dikkate alır.
Yatırım Fonu
Birden fazla yatırımcıdan para toplayarak çeşitlendirilmiş hisse senedi, tahvil veya diğer menkul kıymet portföyü satın alan yatırım aracı.
Yatırım Getirisi
Bir yatırımın verimliliğini değerlendirmek için kullanılan performans ölçüsü, (kazanç - maliyet) / maliyet × %100 olarak hesaplanır.
Yatırım Hedefi
Yatırım yoluyla ulaşmak istediğiniz belirli bir finansal amaç, emeklilik, ev satın alma veya eğitim finansmanı gibi.
Yatırım Projeksiyonu
Getiri, katkı ve yatırım vadesi varsayımlarına dayalı gelecek yatırım değeri tahmini. Projeksiyonlar potansiyel sonuçları görselleştirmeye yardımcı olur ancak gelecekteki performansın garantisi değildir.
Yatırım Vadesi
Yatırımcının sermayesini çekmeden önce yatırımda kalacağı süre. Uzun vade, daha yüksek risk toleransı ve büyüme odaklı stratejilere olanak tanır.
Yeniden Dengeleme
İstenen varlık dağılımını korumak için periyodik olarak varlık alıp satarak portföy ağırlıklarını yeniden hizalama süreci.
Yıllık Getiri
Hem fiyat artışını hem de geliri içeren bir yatırımın değerindeki bir yıllık yüzde değişimi.
